فيلمي به کارگرداني: ماکس راينهارت
روياي يک شبِ نيمه‌ي تابستان
بر اساس نمايشنامه‌اي از ويليام شکسپير
همکار کارگردان: ويليام ديترله
:موسيقي از فليکس مندلسون
تيزئوس، پس از هزيمتِ آمازون‌ها و اسارتِ !ملکه‌شان، به آتن باز ميگردد. پذيرايش شويد
خبر مسرّت‌بخش اينکه، سَرورمان قصد دارند بزودي با هيپاليتا، ملکه‌ي آمازون، وصلت کنند
پس براي روز عروسي‌شان، رقص !و نمايش مهيّا کنيد
به بازيگرانِ برگزيده، يک مستمريِ روزانه .از خزانه‌ي سلطنتي، تخصيص مي‌يابد
ترجمه‌ي اين اثر، تقديم ميگردد به مهربان همسرم، زهرا انصاري
مترجم: ياغش کاظمي
هيپاليتا
من عشق تو را با شمشيرم طلب کردم
و آنرا به بهاي خُسران‌ات حاصل نمودم
امّا بيم نکن؛ که تو را به نکاح خود درآورم
آشکارا، با فَرّهي و پيروزي
:[آواز جمعيت] مُتبرّک باد تيزئوس
براي برپايي ِ اين صلح
چون کار عالم خاکي، سامان گرفت
هم از وصلتِ هر دُوان (زن و مرد)
پس هنگامه‌ي عيش و طرب باشد
در آسمان و فلک
مُتبرّک باد تيزئوس براي برپايي ِ اين صلح
چون کار عالم خاکي، سامان گرفت
هم از وصلتِ هر دُوان
پس هنگامه‌ي عيش و طرب باشد
در آسمان و فلک
مُتبرّک باد تيزئوس
براي برپايي ِ اين صلح
وقتي مسائل در زمين فيصله يافت
...هم از جبرانِ مافات و وصلتشان
اين آواز، در اصل از "خداي نکاح" است در نمايشنامه‌ «آنچه دلخواه توست» شکسپير
مربوط به صحنه‌ 4 از پرده‌ي پنجم آن [مترجم]
بوق و کرنا
تا رقص ِ خورشيد
بوق و کرنا بوق و کرنا
تا رقص ِ خورشيد تا رقص ِ خورشيد
...بوق و کرنا
...تا رقص ِ خورشيد
مُتبرّک باد تيزئوس مُتبرّک باد
مُتبرّک باد تيزئوس
خوش آمدي، خوش آمدي تيزئوس
خوش آمدي تيزئوس
درود
درود تيزئوس
برو فيلوسترت
...جوانان آتني را به ابراز شادي برانگيز
.به سرخوشي و روحيه‌ي پُرنشاط...
فسردگي و نژندي را به خاک بسپاريد
زرد‌ـ‌رويان را اين مجلس ِ فرهمند نشايد
واستا ببينم لايساندر
با چه مکر و حيله‌اي دل دخترم را ربوده‌اي
و اطاعت او را ،که مديون من است
به لجاجتي سرسختانه مبدّل کرده‌اي
سروَرم، من واقعاً عاشقم به هرميايِ زيبا
امّا او متعلق به من است آنچه لازم بدانم در حقش ميکنم
اينسان که يا با ديميتريوس وصلت کند يا کشته شود
همچنان‌که قانون ما در چنين موردي، صريحاً مقرر داشته
پس حاضرم بميرم پدر
پيش از آنکه دوشيزگي خود را ...تسليم فردي کنم
که يوغ او را تحمل نميتوانم... و روحم رضايت به سيادتش نميدهد
ملايم باش هرميايِ نازنين
لايساندر، اين ادعاي پوچ را به آنچه حق مسلم من است واگذار
تو از محبت پدرش برخورداري ديميتريوس
بگذار من هم از محبت هرميا بهره‌مند شوم
تو با او ازدواج کن - لايساندر ِ طعنه‌زن -
درست است؛ او از محبتم برخوردار است
،و آنچه را متعلق به من است اين محبت بدو خواهد بخشيد
اين دختر، متعلق به من است؛ و تمام حقوقم نسبت به او را، به ديميتريوس واميگذارم
سروَرم، بنده به لحاظ دارايي هيچ کم از ديميتريوس ندارم
اين، صورتِ اسامي افراديه که تو کل ِ آتن به درد اينکار ميخورن
... واسه اجرايِ
نمايش ِ ما ...
جلوي اعليحضرت و علياحضرت... تو روز عروسيشون، هنگام شب
خُب، هيپاليتايِ زيبا لحظه‌ي عروسي ما نزديک ميشود
چهار روز فرخنده‌ي ديگر، ماهِ نو مي‌آيد
ولي افولِ اين ماهِ کهنه در نظرم بس کند و آهسته مينمايد
و در برآوردن آرزويم تأخير روا ميدارد
اين چهار روز، به تندي بسوي شب فرو شوند
و آن چهار شب به تنديِ رويايي سپري گردند
و آنگاه ماه، چونان کمان نقره‌فام ِ ...تازه کشيده‌اي در آسمان
شاهدِ جشن عروسي ما خواهد بود
شادمان باد تيزئوس، فرمانرواي عالي‌مقام ما
سپاس ايجئوس ِ عزيز
خبرهاي تازه چه داري؟
سرشار از آزردگي به حضور آمده‌ام با گلايه‌ي بسيار
گلايه از دخترم هرميا
جلو بيا ديميتريوس
سرور بزرگوارم، اين مرد رضايت مرا براي ازدواج با او بدست آورده
جلو بيا لايساندر
و فرمانرواي نيک‌سرشت، اين مرد قلب فرزندم را جادو کرده است
تو، تو، لايساندر ،تو در نور مهتاب، پايِ پنجره‌اش
نغمه‌سرايي کرده‌اي و با سروده‌هايت تظاهر به عشق کرده‌اي
حال که اينطور است
اگر اين دختر، در حضور شما رضايت به ازدواج با ديميتريوس ندهد
،تقاضا دارم طبق قانون قديم آتن چون متعلق به من است، خودم تدبيرش کنم
اينسان که براي سرپيچي از خواستِ ولي يا بايد کشته شود
يا مجالستِ مردان را براي ابد ترک کند
تو چه مي‌گويي هرميا؟
.درين‌باره تعمّق کن دختر زيبا ديميتريوس نجيب‌زاده‌ي شايسته‌ايست
و لايساندر هم
به جايِ خود، بله
ولي در اينمورد، چون پدرت موافق نيست ديگري را بايد شايسته‌تر شمرد
سروَرم، اصل و نسب من هم .به اندازه‌ي او عالي‌ست؛ چنان‌که ثروتم نيز
.امّا عشق من، بيش از اوست ...ديميتريوس
در حضورش مي‌گويم
به هلنا، دختر ِ نيدار، ابراز عشق نموده و او را شيفته‌ي خود کرده
،آن دختر نازنين دلباخته‌اش شده؛ عشق سودايي
.دلباختگي تا حد پرستش .دلباخته‌ي اين مردِ بي‌ثبات و نادرست
از اعليحضرت تمنا دارم ...بفرمايند که
چه عقوبتي در انتظار من است... اگر از ازدواج با ديميتريوس خودداري کنم
يا بايد تصوّراتت را ،با خواسته‌ي پدرت سازگار کني
يا اينکه به قانون آتن گردن نهي؛ :قانونِ تغييرناپذيري که ميگويد
يا مرگ، يا جامه‌ي راهبه‌ها (ترکِ مردان)
...پس من حاضرم
هرميا
مسير عشق واقعي هرگز هموار نبوده
اُف بر دنيا! که عشق را بايد از دريچه‌ي چشمان ديگري برگزيد
گوش کن هرميا
اگه منو دوست داري
فردا شب از خانه‌ي پدرت مخفيانه خارج شو
بيا در جنگل، يک فرسخي شهر؛ اونجا منتظرتم
...عمه‌ي بيوه و پولداري دارم
که خونه‌ش تو 7فرسخي آتن‌ـه...
اونجا، هرمياي مهربون ميتونم باهات ازدواج کنم
و قانون بي‌رحم آتن نميتونه اونجا تعقيب‌مون کنه
دَمت گرم لايساندر
بايد چشمان‌مان را به روزه از غذاي دلدادگان واداريم
تا (افطار در) نيمه‌شب فردا
لايساندر خوبِ من
...لاري، نمايش ما
...حُزن‌انگيزترين کُمدي"...
...و فجيع‌ترين مرگ...
."پيراموس و تيزبي است...
قبل ِ هر چي، پيتر کوئينس بگو نمايش درباره‌ي چيه
بعدش اسم بازيگرها رو بخون تا برسي به نقطه‌ي آخر
وقتي اسمتونو ميخونم، بگين حاضر - اساتيد، ازدحام نکنين -
اسمتونو خوندم، بگين حاضر
نيک باتم"ِ بافنده" - حاضر -
بگو رُل و نقش من چيه و ادامه بده
نيک باتم، تو قراره نقش ... پيراموس رو بازي کني
.من رُل ِ پيراموس رو بازي ميکنم .من رُل ِ پيراموس رو بازي ميکنم
پيراموس چيه؟
عاشقه يا غاصب؟
...يه عاشق
،که خود را بخاطر عشق .دليرانه مي‌کُشد
يه عاشق
،اگه من اونو بازي کنم تماشاگران بايد مواظب چشماشون باشن
توفان به پا ميکنم
هرچند، طبعم متمايل به رُلِ غاصبه
ميتونم يه‌وقتايي "هرکول" بشم. يا نقش خشن و دريده‌اي بگيرم که غوغا بپا کنه
"فرانسيس فلوت"
،صخره‌هاي خشمگين و تصادم‌هاي لرزان بشود که ‌شکنند قفل درهاي زندان؛
بشود که ارابه‌ي خداي خورشيد از دور بدرخشد و بختِ جاهل را رقم زند و به هم زند
"فرانسيس فلوت"
اين، به سبکِ هرکول يا يه غاصبـه
...نقش يه عاشق، چطور بگم
سوزناک و محزون‌ـه
!فرانسيس فلوت، تعميرکار دَم (در اُرگِ بادي)
حاضرم، پيتر کوئينس
...فلوت
فلوت، تو بايد رُلِ ..."تيزبي" رو بگيري
تيزبي؟
تيزبي کيه؟ يه قهرمانِ آواره؟
يه قهرمانِ آواره
بانويي‌ـه که قراره معشوقِ پيراموس باشه
يه بانو
نه تورو خدا، نقش يه زن‌ رو به من نديد
فلوت - نه، من ريشم داره درمياد -
مهم نيست؛ چون بايد نقاب بزني و با صداي زير صحبت کني
...پيراموس، پيرا
تا بشه، صداتو نازک کن
،اگه ميتونم صورتمو بپوشونم نقش تيزبي رو هم بده من
نه - با يه صداي فوق ِ نازک حرف ميزنم -
نه - :گوش کن، اينطوري -
آه، پيراموس، عشق ِ من نه -
منم تيزبي ِ عزيز ِ تو، بانويِ تو
!نه، نه
نه
تو بايد پيراموس رو بازي کني؛ .و فلوت، تو هم تيزبي رو
...خُب
ادامه بده
"رابين استار وِلينگِ خياط" - حاضرم پيتر کوئينس، حاضرم -
... تو بايد
مادر ِ تيزبي بشي
"تام اسناوتِ حلبي‌ساز"
اينجام، پيتر کوئينس
تو هم پدر ِ پيراموس
.خودم‌ـم، پدر ِ تيزبي
"اسناگِ قاب‌ساز"
تو نقش ِ شير رو بازي کن
انشالله که حلّ‌ـه، اين تعيين ِ نقش‌ها
نقش شير رو نوشته‌اي؟
،لطفاً اگه متن‌شو حاضر داري به من بده؛ چون خوندنم کُنده
،ميتوني في‌البداهه اونو بازي کني .چون چيزي بجز غريدن نيست
بذار من، شير رو هم بازي کنم
همچين غرشي بکنم که دلِ هر مردي رو بلرزونه
:چنان غرّشي بکنم که خودِ اعليحضرت بگه "!بگين دوباره بغرّه"
،اگه بخواي اينطور ترسناک بغرّي عُلياحضرت و بانوان رو ميترسوني
همين کافيه که همه‌مونو دار بزنن
امّا من صدامو کنترل ميکنم
به ملايمي يه جوجه‌کبوتر غُر ميکنم
طوري که انگاري يه بلبل غُر ميکنه
تو نميتوني نقشي بجز پيراموس‌‌ـو بازي کني
اَه، پيراموس
چون پيراموس، مردِ خوشرويي‌ـه
يه مردِ خوش‌تيپ که تو يه روز تابستوني ميشه ديد
يه مرد نازنين و خيلي نجيب
بنابراين تو بايد پيراموس‌ـو بازي کني
...خيلي خُب
پذيرفتم
خُب آقايون، اينم نقش‌هاي شما
مادر ِ تيزبي، مادر ِ تيزبي
پيراموس - مادر ِ تيزبي، مادر ِ تيزبي -
...ازتون استدعا دارم -
تمنا و خواهش دارم که ... تا فردا شب، اونارو از بَر کنيد
،قرارمون هم، با درآمدنِ ماه تو جنگل ِ قصر ...
.يه فرسخي ِ بيرونِ شهر
اونجا تمرين مي‌کنيم
،چون اگه تو شهر، جمع شيم مردم مزاحم‌مون ميشن
.و نقش‌هامون لو ميره
همديگه‌رو مي‌بينيم
و اونجا، مرد و مردونه تمرين ميکنيم
برين زحمت بکشيد تا نقش‌تون‌ـو بگيريد
خدا نگهدار
!آهاي .... پري
ويلون و سيلون کجا ميري؟
روي کوه و درّه؛ لايِ خار و بوته
بالاي بُستان و باغ؛ وسط آتيش و آب
همه جا سر مي‌کشم؛ مثل ِ ماه پَر مي‌کشم
من، نديمه‌ي ملکه‌ي پريان‌ـم
تو هموني نيستي که دخترهايِ ساده‌ي روستايي رو ميترسوني؟
درست حدس زدي
منم اون شاد و قلندر؛ .توي شب، سرگردون
.اوبران (شاهِ پريان) را به خنده ميندازم ...وقتي يه اسب چاق و فربه رو گول ميزنم
تا مثل يه کرّه ماديونِ قبراق شيهه سر بده...
شاه (اوبران) ميخواد بساط عيش‌شو امشب اينجا بچينه
بپا که ملکه اين‌ورا پيداش نشه
چون اوبران خيلي اخمهاش تو همه
آخه اين بانوي تو، يه پسربچه‌ي نازي رو ...غلام خودش کرده
که اونو از پادشاهِ هند ربوده...
ملکه هيچوقت غلام‌بچه‌اي به اين نازي نداشته
ولي "اوبران" هم که حسوده ميخواد اونو داشته باشه
،تا در رکابش باشه .وقتِ سياحتش تو جنگل انبوه
امّا ملکه، از دادنِ اين غلام‌بچه‌ي عزيز خودداري ميکنه
رو سرش تاج گُل ميذاره و اونو مايه‌ي شاديش ميکنه
!يالا پري‌ها، اوبران داره مياد
تيتانيا"ي مغرور، از ملاقاتت" در اين مهتاب، ناخرسندم
!تويي اوبرانِ حسود
پري‌هاي کوچکم، بريم
من ازش دل بريده‌ام
!بمان، سرکش ِ عجول
نميخواهي درستش کني؟
چاره‌اش دستِ توست
چرا تيتانيا با اوبرانِ خود ناسازگاري کند؟
من فقط پسربچه‌ي ربوده شده را خواسته‌ام تا غلام من باشد
دل، آسوده دار
به قيمت کل سرزمين پريان هم اين بچه را به تو نميدهم
مادرش از پيروان فرقه‌ي من بود
بخاطر اوست که اين پسر را پروريدم؛ و هم بخاطر اوست، که رهايش نکنم
قصد داري چه مدت در اين جنگل بماني؟
شايد تا پايانِ روز عروسي ِ تيزئوس
اگر مايلي شکيبا در دايره‌ي رقص ِ ما باشي
،و عيش‌مان در مهتاب را نظاره کني .با ما بيا
وگرنه، از من دوري کن؛ .من هم از گردشگاهـت دوري خواهم کرد
،آن پسر را به من بده .تا با تو بيايم
نه حتي در ازاي کُل سرزمين ِ پريان‌ات
پريان، برويم
پاک" مهربان من، بيا اينجا"
آن گل را برايم بياور؛ همان گياهي که يکبار نشانت دادم
سپيد‌-‌گُلي بود، که حال از زخم ِ عشق، ارغواني گشته
و دختران باکره، آن را عشق بي‌ثمر" (بنفشه) خوانند"
اگر شيره‌اش بر چشمان خفته‌اي فشانده شود
...چه مرد باشد و چه زن، شيدا شود
شيداي اولين موجود زنده‌اي... .که چشمانش برو افتد
برو آن گياه را بياور
و اينجا باش، پيش از آنکه نهنگِ دريا بتواند فرسخي طي کند
من يک دور، گردِ زمين ميچرخم
!تو چهل دقيقه
عشق زيباي من، تو از فرط سرگرداني در جنگل، بي‌حال شده‌اي
... و
... راستش‌رو بخواي
منم راه را گم کرده‌ام
،قلب من و تو چنان به هم پيوسته است
...که بصورت يک قلب
.ميتوان گفت درآمده‌اند...
...دو سينه را
که به سوگندي هم‌پيمان شده‌اند...
...مي‌شود دو جسم
.و يک جان دانست...
تو بهم گفتي که اونا مخفيانه به اين جنگل اومدن
حالا هم که ... ديوانه‌وار در اينجا سرگردانم
ولي "هرميا"ـمو نميتونم پيدا کنم
ناپيدا، حرف‌شان بشنوم
من، دوستت ندارم؛ اينقدر دنبالم نيا
لايساندر و هرميايِ زيبا کجايند؟
اوّلي را خواهم کُشت؛ و دوّمي، مرا مي‌کُشد
تو مرا بسوي خود مي‌کشاني اي آهن‌رُباي سنگدل
از قوّه‌ي جاذبه‌ات بکاه
تا من هم ديگر به دنبالت کشيده نشوم
آيا من اغوايت ميکنم؟ چرب‌زباني ميکنم؟
يا اينکه به وضوح ميگويم که دوستت ندارم و هرگز هم نتوانم داشت
بخاطر همين هم، عشق‌ام به تو افزون شود
من از تو فرار ميکنم و ميان بوته‌ها گم ميشوم
و تو را به دست درندگان مي‌سپارم
وحشي‌ترين درندگان، قلبي به سختي تو ندارد
اگه دنبالم بيايي، باور کن در اين جنگل، به تو آسيبي خواهم رساند
آه! تو در معبد و شهر و صحرا به من آسيب مي‌رساني
ما (زنان) نمي‌توانيم مثل مردان براي عشق بجنگيم
،ما ساخته شده‌ايم که معشوق باشيم و نه اينکه عشق را گدايي کنيم
... تو
... من، به دنبالت مي‌آيم
...و از دوزخ، بهشتي مي‌سازم
چون بدست کسي که اينقدر دوستش دارم همي کشته شوم
خدانگهدار اي پري‌روي
،پيش از خروج ِ او از اين جنگل
تو از او خواهي گريخت؛
و او در پي ِ عشق‌ات، دوان خواهد بود
پيتر کوئينس
پيتر کوئينس - فرمايش، جناب "باتم" خان -
"تو اين کُمديِ "پيراموس و تيزبي ...يه چيزايي هست که
خوشايند نيست...
اوّلاً ، پيراموس بايد شمشير بکشه تا خودشو بکُشه
ديگه؟ - ديگه اينکه بانوان تحمل اينکارو ندارن-
چه جوابي واسه اين داري؟
قسم به مقدّسات که اشتباهِ خطيريه
به نظرم بايد آخر سر، از کشتن صرف‌نظر کنيم
ابداً. من نقشه‌اي دارم که همه‌چيزو درست ميکنه
برام، يه پيش‌درآمد بنويس
که درش ذکر بشه ما با شمشيرهامون آسيبي نميزنيم
و اينکه پيراموس در حقيقت کشته نميشه
و براي اطمينان بيشتر
،بهشون بگو که من، يعني پيراموس ...پيراموس نيستم
هان؟
.بلکه "باتم ِ بافنده"ام... اين ديگه ترسشونو از بين ميبره
باشه، يه همچين پيش‌درآمدي ميذاريم
يه مشکل ديگه هم هست
ما بايد يه ديوار تو سالن داشته باشيم - يه ديوار؟ -
چون طبق داستان، پيراموس و تيزبي از شکاف ديوار با هم صحبت ميکردن
.ولي شدني نيست که يه ديوار بياريم تو نظر تو چيه باتم؟
يکي بايد نقش ديوارو بازي کنه
يه مقدار گچ و خاک و شفته بخودش بماله که علامت ديوار بشه
انگشت‌ها رو هم اينطوري نگه داره
،تا از توي اين مثلاً شکاف پيراموس و تيزبي بتونن با هم نجوا کنن
اگه اينطور باشه، پس همه‌چيز درسته
!خوش آمدي جهانگرد آيا گل را آوردي؟
!بله، اينهاش- دعاگوتم، بده‌ش من-
من دامنه‌اي را مي‌شناسم که آنجا، آويشن وحشي شکوفا ميشود
جايي که گل‌هاي پامچال و بنفشه موج ميزند
و سراسر، سايه‌سار ِ پيچک‌هاي معطّر است
با گل‌سرخ‌هاي مُشک‌بوي و نسترن‌هاي مست
تيتانيا گاهي شب‌ها آنجا مي‌خوابد
غنوده ميان گل‌ها حين تماشاي رقص و سرور
من، شيره‌ي اين گياه را در چشمانش بپاشانم
و خوابش را پُر کابوس سازم
اوّلين موجودي که وقت بيدار شدن ببيند
يک دل نه صد دل، عاشقش خواهد شد
و پيش از آنکه اين طلسم را از چشمانش برگيرم
او را وامي‌دارم تا غلام‌بچه‌اش را به من تسليم کند
تو هم قدري از آن بگير و در اين جنگل، جستجو کن
دختر زيبايي از آتن، شيدايِ جوانکي بي‌سليقه شده است
اينرا به چشمانش بمال
ولي طوري اينکارو بکن، که جلوش بعدِ بيداري، همين دختر باشد
آن جوان را از لباس‌هاي آتني‌اش مي‌تواني بشناسي
اينکار را به دقتي انجام بده که عشق ِ او به دختر، فزون‌تر از علاقه‌ي دختر بدو شود
فراموش نکن که پيش از اوّلين بانگِ خروس، نزد من بازآيي
سرور من، نگران نباشيد خدمتگزار شما چنين خواهد کرد
برام بخونيد تا بخوابم
بعدش بريد دنبال کار-تون تا استراحت کنم
بلبل ِ عاشق، با نغمه‌
سهيم شو در لالايي ِ نوشينه
خوش بخوابي با اين لالايي
دور باد آسيب و افسون و جادو
از روي دلرباي بانو
خوش بخوابي با اين لالايي
عنکبوت‌هاي بافنده، نياين اينجا
نکنه با اون دست و پاهاي درازتون تار بتنين تو خوابمون
خاله سوسکه‌ي سياه، نزديک اينجا نيا
آي حلزون و کرما نرين تو بستر ملکه‌ي پريا
بلبل ِ عاشق، با نغمه
سهيم شو در لالايي ِ نوشينه
خوش بخوابي با اين لالايي
اوّلين موجودي که بعدِ بيدار شدن مي‌بيني
بعنوان محبوب واقعي‌ات بپذير
خواه پلنگ باشه، يا گربه و خرس يا گرگ و گراز با موهاي زبر
در چشمان تو، جلوه نمايد
چون بيدار شوي، عزيزترين نمايد
از ميونِ جنگل گذشتم
همه‌ جا رو هم گشتم
ولي جوان آتني‌اي نديدم
تا بتونم رو چشم‌هاش محک بزنم
اثر اين گل رو در برانگيختگي و هيجان‌آوري عشقولانه
هيجان
هيجان‌آوري ِ
عشقولانه
يه کم استراحت کنيم هرميا
اگه موافق باشي
،و شب را اينجا ميگذرانيم در انتظار آسايش ِ روز
باشه لايساندر
واسه خودت جاي خوابي بجو
چون من همين گوشه سرم رو زمين ميذارم
اين تکه چمن، بالش ِ هر دومونه
،يک دل و يک بستر دو سينه و يک پيمان
نه، لايساندر عزيز
بخاطر من عشقم، دورتر بخواب
اينقدر نزديک نمان
اوه عزيزم، نيّتِ پاک منو درياب
.مرا از خفتن در کنارت منع مکن ميدوني که خطايي ازم سر نميزنه
لايساندر چه زيرکانه مسائل رو بيان ميکنه
...امّا دوستِ مهربون
،بخاطر عشق و نزاکت
.کمي دورتر بخواب
،از لحاظ شرم و حيا
ميشه گفت که چنين جدايي‌اي برازنده‌ي يک جوان و دوشيزه‌ي عفيف است
فاصله رو نگه دار
شب بخير، دوستِ نازنين
،دعا ميکنم تا آخر عمر ِ فرخنده‌ات عشق‌ات پايدار بمونه
آمين و صد آمين به اين دعاي خجسته
و پايانِ وفاداريم، پايانِ زندگيم شود
اينم جايِ خوابم
!خوابِ نوشين، تجديد قوايت کند
،و با نيمي از اين دعا
!دعاکننده، خود به خواب رود
از ميونِ جنگل گذشتم
همه‌ جا رو هم گشتم
... ولي‌
شب است و سکوت. کي اينجاست؟
جامه‌ي آتني تنش‌ـه
اوني که ارباب گفت، همينه
که دختره براش حقيره
اينم اون دختره، که خوابه بيچاره
رو زمين سرد و سنگِ خاره
دختر به اين قشنگي
جرأت نکرده بخوابه پيش اين قلبِ سنگي
بي‌شعور
آي خره، تو چشماي تو مي‌ريزم اين شيره رو؛ تا به افسونش، بشي مفتونش
،وقتي که بيدار ميشي پريشون و شيداش بشي
تا من برم، تو خواب بمان
چون باس برم پيش ِ ... اوبران
!اوغور بخير
،بگو ببينم، چشم آن جوان آتني را آنطور که فرمودم، به معجون عشق آلودي؟
.آره، خوابيده پيداش کردم .اون کار هم تموم شد
دختر آتني هم نزديکش بود
،وقتي پسره بيدار بشه به ديدنش ناچار ميشه
تو چکار کرده‌اي؟
دچار اشتباه شده‌اي
و شيره‌ي عشق را در چشم يک عاشق ِ واقعي چکانده‌اي
باور کنيد اي شاهِ پريان که گيج شدم
،مگه نگفتيد به من: بشناسم اون يکي از جامه‌ي آتني؟
.خوشحالم که چنين پيش‌آمد ...واسه‌مون
جنجال و دعواشون، تفريح خوبيه؛ حالِ مطلوبيه
،وقتي حتي حيواناتي که منو مي‌بينن از ترس مي‌گريزند
...پس تعجبي نداره اگه ديميتريوس هم
،منو يه هيولا ببينه .و از پيشم اينطوري بگريزه
اين کيه اينجا؟
!لايساندره
روي زمين؛ خوابيده يا مُرده؟
خون و جراحتي که نمي‌بينم
!لايساندر، مرد عزيز، اگه زنده‌اي برخيز
...لايساندر، اينطوري
...يه طوري بود که
بخاطر تو نازنين، از ميان آتش هم خواهم گذشت
!آه، هلناي نوراني
هنر ِ طبيعت رو ، که قادرم قلبت رو از درونِ سينه‌ات ببينم
اين حرف‌ها رو نزن لايساندر؛ نزن
... هرميا که- هرميا نه؛ "هلنا"ست که عاشقشم-
کي حاضره کلاغ‌ـو با يه کبوتر تاخت نزنه؟
خواستِ آدمي، تابع ِ عقل‌اش است
و عقلم ميگه تو دختر شايسته‌تري هستي
چيزهايي که در حالِ رُشدن تا وقتِ مناسب‌شون، رسيده نميشن
منم تا حالا جوان و خام بودم و بصيرت نداشتم
حقّا که اجحاف‌ـم ميکني
ستمگري‌ـه، اينطور اهانت‌آميز بهم اظهار عشق ميکني
خدا نگهدار - !هلنا -
بايد اعتراف کنم که تو را باشخصيت‌تر از اين‌ها مي‌پنداشتم
هلنا - ...آخ که وقتي زني را مردي طرد کرده -
توسط يه مرد ديگه هم تحقير ميشه
...هر
هرميا، همونجا بخواب
و ديگه هرگزم نزديکِ لايساندر نشو
اکنون تمام وجودم ...عشق و انرژي‌اي که به تو داشتم
،به ستايش هلنا برمي‌انگيزد !تا در رکابش باشم
!کمکم کن، لايساندر
...سعي کن که
اين مار خزنده را از روي سينه‌ام بکشي کنار
آه، خدا رحم کرد
!چه خواب بدي بود
لايساندر، ببين چطور از ترس دارم مي‌لرزم
فکر کردم يه مار داره قلب‌مو ميخوره
و تو هم تبسّم‌کنان، ناظر ِ تقلّا و عذابم بودي
...لايساندر
چي؟
اينجا نيستي؟
!لايساندر
!عزيزم، جواب بده
من از ترس، نزديکه غش کنم
!نه
خدايا، معلومه که اين حوالي نيستي
يا مي‌ميرم، يا همين الان پيدات ميکنم
!لايساندر
!هرميا
!ديميتريوس
!هلنا! هلنا
!هلنا
!لايساندر
!هرميا، هرميا- !هرميا-
!ديميتريوس
!هلنا! هلنا
...آقا
!اين آدما چه احمقايين به خدا...
اينجا
اينجا مکان مناسبي براي تمرين ِ ماست
!آخ
.اين چمن، صحنه‌مون ميشه .اين درختچه‌ي زالزالک هم رختکن‌مون
يه نمايش؟
منم گوش وايميستم
شايدم بازي کنم، اگه لازم بشه
بياين، همه بنشينيد و نقش ِ خودتونو تمرين کنيد
طوري بازي ميکنيم که انگاري قراره جلوي عاليجناب بازي کنيم
پيراموس، شروع کن
...باشه
شروع ميکنم
!اوه، تيزني
...وقتي صحبت‌تو تموم کردي
مکث ميکنم - !نه، نه -
خُب، ادامه ميدم - !نه، نه -
بعدش برو توي اون بوته
و همينطور هر کدوم به نوبت خود
تيزبي، بيا جلو
حرف بزن پيراموس
...اوه، تيزني، گل‌ها - "اوه، تيزبي" -
"تيزني" - "تيزبي" -
"ني" - "بي" -
"ني" - "!بي" -
...تيز
ني‌بي
آره، آره، آره
گل‌هاي مکروه، چه خوش مي‌بويند
"مطبوع"، "مطبوع"
مطبوع، مطبوع
...گل‌هاي مک
گل‌هاي مطبوع، چه خوش مي‌بويند
،اوه، تيزبي گل‌هاي مطبوع، چه خوش مي‌بويند
به مانندِ نفس ِ تو
اوه، تيزبي
عزيزترينم، تيزبي جان
... گوش بده
اوه، نه، باتم
باتم
تيزني
تيزبي
گوش بده
يه صدايي‌ـه
لحظه‌اي همينجا بمان؛ ... زودِ زود
نزد تو بازمي‌گردم
!توي اون بوته
...اي پيراموس نوراني
!اي پيراموس نوراني
نوبت صحبتِ منه؟
آره بابا، نوبتِ توئه؛ ...چون بايد بفهمي
که اون رفته ببينه صداي چي بوده؛...
.و زودم برميگرده
،اگر خوبروي هم بودم تيزبي
... فقط از آنِ تو مي‌شدم
... فقط از آنِ
،اي پيراموس نوراني که چون زنبقي سپيدي
که چون زنبقي...سپيدي
و گلگوني به مانندِ گل سرخي ظفرمند بر بوته‌ي خار
...اي جوانِ چالاک و هم اي
هم
هم اي گوهر دلربا
بسانِ اسبي اصيلي
.که هيچگاه فرونمي‌مانَد
وعده‌ي ديدارمان پيراموس، سر قبر ِ ني‌ني
قبر ني‌ني؟ - ني‌ني -
ني‌ني -
!قبر ِ نيناس، مرد
اصلاً نبايد اينو حالا بگي
اين، جوابي‌ـه که بعداً به پيراموس ميدي
،تو همه‌ي قسمت‌هاتو، يهو با هم ميگي !ترتيب‌شون‌ـم بي‌خيالي
،تو همه‌ي قسمت‌هاتو، يهو با هم ميگي ... ترتيب‌شون‌ـم
من ديگه بازي نميکنم
بازي نميکنم
پيراموس! نوبت‌ات گذشته‌ها
بايد با "هيچگاه فرونمي‌مانَد" مي‌آمدي
،اگر خوبروي هم بودم تيزبي ... فقط از آنِ تو مي‌شدم
اگر خوبروي هم بودم تيزبي
،اگر خوبروي هم بودم تيزبي ... فقط از آنِ تو مي‌شدم
!ياللعجب
!چه هيولايي
عجيبه
ما جادو شديم
ذکر بگين آقايون
در برين آقايون
من دنبال‌تون ميام
،سرگردون‌تون ميکنم ميانِ باتلاق و بوته‌ها
.ميانِ علف‌ها و خارها
گاهي مثل يک سگ، عيان خواهم شد
!مثل يک گراز
!قتل! قتل
استار ولينگ
!کمک
من ديگه بازي نميکنم
چرا اينا دارن در ميرن؟
شيطنت‌شونو گرفتم
ميخوان منو خر کنن؛ سعي ميکنن منو بترسونن
،ولي من از اينجا جُم نميخورم هر کاري هم ميخوان بکنن
،من همينجا قدم ميزنم
،و آواز ميخونم تا بفهمن که از هيچي نميترسم
اي سار ِ نوک طلايي
با پيرهن حنايي
گنجشک باغ ِ بالا
...خوش ميخوني بسم‌ا
وايِ من
سهره و گنجشک و کاکلي
اون فاخته‌ي خاکستري؛ وقتي آواز ميخونن
ادا شونو درمياريم
امّا جوابي نداريم
کدام فرشته مرا از بستر گُلفام‌ام بيدار کرد؟
تمنّا دارم اي فاني ِ مهربان که باز هم بخواني
گوشم شيفته‌ي نغمه‌ات شده
.و چشمم مفتون ِ اندامت
... و نيروي مردانگي
... و جذابيت‌ات چنان مرا برانگيخته
... که در همان نگاهِ اوّل
.اذعان کنم و قسم بخورم که عاشقتم...
...تصوّر ميکنم خانم که
دليل کافي براي اين کار نداشته باشين
... امّا خُب، راستيتش
،عشق و عقل اين‌روزا زياد با هم جور نيستن
.تو باهوشي، همونقدر که زيبايي
اينطور‌ي‌ها هم نيست
بازم بخون
اي سار ِ نوک طلايي
با پيرهن حنايي
گنجشک باغ ِ بالا
خوش ميخوني بسم‌الله
،اگه عقل‌شو داشتم از اين جنگل خارج بشم
.برام کفايت مي‌کرد
.خروج از اين جنگل؛ فکرش هم نکن
تو همين‌جا مي‌ماني؛ .چه بخواهي، چه نخواهي
.من، يه پري معمولي نيستم
تابستان" هميشه به خواستِ من برقراره"
و منم عاشقتم
پس، با من بيا
نه
بهت پرياني ميدم که خدمتگزارت باشن
!گل ِ نخود
!تار عنکبوت !پروانه‌ي پشمالو
!خردَل‌دانه
حاضر - من هم -
.و من
کجا بريم؟
به اين نجيب‌زاده احترام بذارين
در مسيرش برقصين و جلوش، وَرجه وورجه کنين
براش غيسي و تمشک بيارين؛
.بعلاوه‌ي انگور و انجير و توت
از کندوي زنبورها، عسل بدزدين
موم‌شونو هم جمع کنين واسه ساختن ِ شمع‌ها؛
و شمع‌ها را برافروزيد با چشمان آتشين ِ کرم شب‌تاب؛
.تا روشني‌بخش خوابگاهِ عشقم شود
به او کرنش کنيد پريان !و درودش گوييد
!درود بر تو اي موجودِ فاني
!درود! درود
سلامي گرم به شمايان دارم
استدعا-مندم خودتونو معرفي کنين
تار عنکبوت
آها، تار عنکبوت
باتم - باتم -
،مايل به آشنايي بيشتري با شمايم جناب تار عنکبوتِ عزيز
و شما بزرگوار؟
گل ِ نخود
استدعا دارم، نام‌تون؟
خردَل‌دانه
آهان. خردَل‌دانه
،مايلم با شما هم بيشتر آشنا شوم جناب خردَل‌دانه‌ي عزيز
!اي‌وَل
...ماه را
گويا، ديدگانِ اشک‌آلودي است
...که چون مي‌گريد
...هر گل کوچکي هم شبنم نشانَد
.سوگوار ِ نجابتي لکه‌دار شده
زبان (عرعر) ِ عشقم را ببنديد و در سکوت، بياوريدش
،بياييد، ملازمت‌اش نموده به آلاچيق‌ـم هدايتش کنيد
اين، از آنچه فکر مي‌کردم هم بهتر شده
تو اونو کشته‌اي؟
احساسات‌ات را بيهوده صرف ميکني
من، خون لايساندر را نريخته‌ام؛
.او هم، تا جايي‌که ميدونم، کشته نشده
قايم شو! اين همان جوانِ آتني‌ـه
.دختره، چرا؛ ولي پسره، نه
خواهش ميکنم، بگو که سالم‌ـه
،و اگه بگم چه پاداشي بجاش نصيبم ميشه؟
پاداش‌ات اينکه ديگه منو نمي‌بيني؛
و از حضور ِ منفورت، دوري ميکنم
ديگه منو نمي‌بيني؛ .چه اون زنده باشه، چه مُرده
دنبال کردنش با اين حالتِ آشفته، بي‌فايده‌ست
پس، لختي در اينجا خواهم ماند
...در نتيجه‌ي خَبط و خطايت
عشقي واقعي، دگرگون شد؛
"به جاي آن‌که "بي‌وفايي .تبديل به "عشقي واقعي" شود
پس حُکم تقديره ،که به ازاي يک مورد عشق واقعي
يک‌ميليون مورد، بي‌وفايي پيدا بشه
برو توي جنگل، تندتر از باد بگرد و هلناي آتني را پيدا کن
به هر حيله‌اي، با خودت بيارش اينجا
چشم‌هاي‌ پسره را جادو کنم تا هلنا روبروش باشه
!ميرم! ميرم
ببين چطوري ميرم
تندتر از تير رها-شده از کمانِ تاتار ميرم
عصاره‌ي گل ارغوان در تُخم چشمش بمان
تا وقتي عشق ِ خود بيند (هلنا) در نظرش باشکوه نمايد
چشمت باز که بشه دختره هم پيشت باشه
کارت تمنّاش باشه چاره‌ي دردات باشه
،پيشواي جمع ِ پريان
.هلنا خانم دارن ميان
پُشتش‌‌ـم همان جوان ...که اشتباهي بوده برام
.عاشق ِ زار، لابه ميکنه نزدِ اون نگار...
.وايسا کنار .سر و صداشون، ديميتريوس‌ـو بيدار ميکنه
اون‌وقت دو مرد، عاشق يه زن
.چه کيفي داره اين بزن‌بزن
ما هم به تماشاشون جيغ و داد و واويلاشون
اتفاق‌هاي چرت و الکي بهترينه واسه من يکي
ببين، با سوگندِ وفاداريم مي‌گريم
.و سوگندي زين سان، صادقانه است
.عهد و سوگندت با هرمياست- با هرميا؟-
ديگه دوستش نداري؟
موقع عهد با او، سلامت عقلي نداشتم
الان‌ـم به نظرم نداري وقتي اينطوري التماس ميکني
ديميتريوس اونو دوست داره .و تو رو نمي‌خواد
...ديميتريوس، من
!آه هلن! الهه! پري
کمالِ ايزدي
با چه، عشقم چشمانت را قياس کنم؟
بلور، در مقابلش، کدر است
،برآماسيده لبان‌ـت
،آن دو دانه گيلاس که بهم بوسه ميزند چه وسوسه انگيزند
!هي روزگار غدّار
معلومه طالب شدين واسه تفريحتون منو اذيت کنين
،اگه ادب و انسانيت حاليتون ميشد .اينجوري آزارم نمي‌دادين
هلنا
شما هر دو رقيب‌ـيد در عشق هرميا
حالا هم شدين رقيب توي دست‌انداختن هلنا
!چه کردار نيکي، چه اقدام مردانه‌اي
که چشمان دختر بيچاره‌اي را اشکبار سازيد
هلنا؟- تو بي‌عاطفه‌اي ديميتريوس-
اين طور نباش؛ تو عاشق هرميايي؛ .ميدوني که ميدونم
...من
،حالا هم از ته دل و با ميل و رغبت
سهم خود از عشق ِ هرميا را به تو واميگذارم
تو هم سهم‌ات از هلنا را به من واگذار
چرا که دوستش دارم .و تا روز مرگ هم خواهم داشت
لايساندر، "هرميا"ت واسه خودت؛ من نمي‌خوام‌ـش
،اگه يه وقتي هم دوستش داشتم .حالا ديگه تموم شده
قلبِ من، اندک زماني مهمانِ او بود؛ و اکنون، به خانه‌ و نزد هلنا بازگشته
تا آنجا بماند
.هلنا، اينطور نيست
.عهد و وفايي که نمي‌فهمي را بي‌بها نکن
هرميا- بله، لايساندر-
آه، لايساندر
! گوش‌ام مرهون‌ـشم که منو به سوي‌ات آورد
امّا چرا با نامهرباني منو گذاشتي و رفتي؟
،چرا کسي بمونه وقتي عشق‌ وادار به رفتن‌اش ميکنه؟
چه عشقي ميتونه لايساندر را از پيش‌ـم ببره؟
،عشق ِ لايساندر .که نميذاره اونجا بمونه
چرا اومدي دنبالم؟
متوجه نشدي که نفرت‌ام از تو .سبب شد تا اينطوري ترک‌ات کنم
تو از روي فکر، حرف نميزني
.چنين چيزي ممکن نيست- .اينجا رو، خانم هم همدست‌شون‌ـه-
حالا فهميدم
هر سه‌تاشون دست‌به‌يکي کردن که واسه تحقيرم، اين بازيِ زشت را دربيارن
اُف بر تو هرمياي دل‌آزار، دختره‌ي ناسپاس
که همدستِ مردان شدي .تا رفيق بيچاره‌ات را تمسخر کني
.اين، رسم دوستي و خانومي نيست
من که نمي‌فهمم منظورت ازين حرف‌ها چيه
آره. ادامه بده. نگاهت‌ـو الکي غمزده کن
،وقتي هم پشت ميکنم بهم دهن‌کجي کنين
به همديگه چشمک بزنيد
.اين مزاح ِ دلنشين را ادامه بدين امّا بدرود
!هلنا
تا حدي‌ـشم تقصير خودمه که مرگ يا نبودنم بزودي چاره‌اش ميکنه
هلنا
صبر کن هلناي مهربان، عذر تقصيرم بشنو
عشقم، زندگي من، جانِ من، هلناي ماهرويِ من
عالي‌ـه
عزيزم، اينقدر تحقيرش نکن
اگه استدعاش کارگر نيُفته، خودم وادارت ميکنم
زرت و زورتِ تو هم کاري‌تر از استدعاش نيست
تهديدهاي تو، قدرتي بيشتر .از تمنّاهاي ضعيفِ اون نداره
هلنا، دوست‌ات دارم. به زندگيم قسم ميخورم
امّا من، بيش از توانِ او، دوست‌ات دارم
اگه راست ميگي، وايسا کنار و (با دوئل) ثابت کن
يالّا - يالّا -
!يالّا، زودباش- !زودباش، يالّا-
لايساندر، اين قضايا به کجا ميکشه؟ - برو کنار، سياه‌سوخته -
مگه من هرميا نيستم؟ مگه تو لايساندر نيستي؟
مطمئن باش، مضحکه‌اي در کار نيست؛ من ازت متنفرم
.و عاشقم به هلنا
هي وايِ من
توئه فريبکار
توئه آفت
دزدِ عشق
چيه؟ شبونه اومدي قلبِ معشوق منو دزديدي؟
خوبه والله، نه شرم و حيايي
،نه آزرم ِ دخترونه‌اي نه اندک نجابتي
چرا، ميخواي زبان ِ بانزاکت‌ـمو به جواب‌هاي زننده باز کني؟
،اي تو روحت آدمکِ خيمه‌شب‌بازي
آدمک؟ - !آدمک -
آدمک
پس بازي از اين قراره
حالا فهميدم که قياس ِ ايشون
قد و قامت‌ـمونه
خانم، قد-شو به رخ کشيده
،و با همين مشخصه همين هويتِ بلندش
با قد و قواره‌اش
اونو تحت تأثير قرار داده
نکنه افزايش قدر و منزلت‌ات
،پيش ِ آقا بخاطر قد-کوتاهي ِ ناجور من‌ـه؟
بخاطر کوتوله‌ـگيم؟
من چقدر کوتاهم؟ ،اي عَلَم هفت‌رنگ
بگو. چقدر کوتاهم؟
آنقدر کوتاه نيستم که .ناخن‌هام به چشمات نرسه
خواهش ميکنم آقايون، ولو که تمسخرم مي‌کنيد امّا نذارين آسيبي بهم برسونه
،من هرگز منفور نبوده‌ام ذاتِ ستيزه‌جويي هم ندارم
نذارين کتکم بزنه
ممکنه فکر کنين چون يه کم کوتاهتر از منه، ميتونم حريفش بشم
کوتاه‌تر. بازم توهين
بذارين برم، بذارين برم
.برو خُب کي مانع‌ات شده؟
دل سودايي، که اينجا باقي گذاشتم
کجا؟ پيش لايساندر؟
پيش ديميتريوس
نترس هلنا. اون نميتونه اذيتت کنه
.نه آقا، نميتونه ولو که کمکش هم کني
آه، وقتي که اون عصبانيه عينَهو پتياره‌ها ميشه
:ايّام مدرسه هم همينطوري بود
.کوچک" امّا شرور"
!کوچک؟! دوباره؟ همه‌اش کوتاه و کوچک
.کوتاه و کوچک
.مگه دستم بهت نرسه
!بذار برو، کوتوله !موجود ناچيز! خَرمُهره
!فندق خانم
!شما خيلي مزاحم‌ـيد جناب - !جناب -
!جناب، جناب
.مزاحم‌ـشي؛‌ خدمتگزاري‌ـتو نميخواد ...تنهاش بذار. اسم هلنا را هم نيار
!هلنا - طرفداري‌ـشم نکن -
اگه مِن‌بعد کوچکترين ادا-اطوار عاشقانه‌اي .براش دربياري، کيفرش‌ـو مي‌بيني
.خُب، حالا ديگه کسي منو نگرفته ...اگه جرأت داري دنبالم بيا تا نشونت بدم
.که تو واسه هلنا شايسته‌تري يا من...
بيُفتم دنبالت؟! زکي! همرات ميام؛ .رُخ به رُخ
،تو زنيکه همه‌ي اين جار و جنجال، زير سر توئه
.نه، بمون
بهت اعتماد ندارم؛ يه لحظه‌ هم در حضور پليدت نمي‌مانم
دست‌هاي تو براي جدال، سريعترند
.امّا پاهاي من براي گريز، درازترند
!اي مکّاره! اي دزدِ عشق
،مي‌بيني که اين دلدادگان .دنبال محلي‌اند براي نزاع
"پس بشتاب "پاک !و با پوششي از مه، سياهي شب را بگستران
برو آن دو مرد را طوري گمراه کن که در مسير يکديگر قرار نگيرند
،گاهي صدا-تو شبيه لايساندر بکن
.و ديميتريوس را با پرخاش، برانگيز
.گاهي هم زخم زبان بزن، مثل ديميتريوس
بعد، اين گياه را (براي ابطال عشق) در چشم لايساندر بفشار
تا زان‌پس، با نيرويش، همه‌ي خطاهاي پيشين محو شود
وقتي که بيدار مي‌شوند ،تمام اين قضاياي مضحک
.در نظرشان، خواب و رويايي پوچ نمايَد
.بالا و پايين، بالا و پايين
.مي‌برمشون بالا و پايين
،ازم ميترسن همه‌جا هم توي دشت و شهرها
گابلين (يکي از اسامي ِ پاک) اين‌ور و اون‌ور‌شون ببر
!ديميتريوس
!ديميتريوس- !لايساندر-
بازم حرف بزن
اي فراري
اي ترسو
در مي‌ري؟
اي بزدل
واسه ستاره‌ها، لاف ميزني؟
به بوته‌ها اعلان جنگ ميدي ولي جلو نمي‌آيي؟
.ديميتريوس! دنبال صدايم بيا
اين جا، زورآزمايي نمي‌کنيم
لايساندر
کجايي تو؟ ديميتريوس ِ مغرور
حرف بزن
.اينجايم پست‌فطرت؛ شمشير کشيده و آماده
يالّا بيا- مستقيماً بسوي تو مي‌آم-
دِه بيا دنبالم تا يه زمين ِ بازتر
لايساندر
،اي مکّاره، اي دزدِ عشق اي عَلم ِ هفت‌رنگ
کوتوله، فندق، آدمک
لايساندر
او، جلوتر از من مي‌ره و مدام مرا به مبارزه ميطلبه
،امّا وقتي به جايي که بوده مي‌رسم ...ديگه از اونجا
.رفته...
.پست‌فطرت، خيلي چابک‌تر از منه
،هرچه سريعتر پي‌اش مي‌شتابم سريعتر مي‌گريزد
خوبه اينجا استراحت کنم- [تقليد صدايش توسطِ پاک]
بيا، اي روز ِ مهربان- [تقليد صدايش توسطِ پاک]
...چون به مُجردِ اينکه
،نور خاکستري‌رنگت را بيافشاني ديميتريوس را مي‌يابم
.و کينه‌ي امشب را تلافي ميکنم- کينه-
آه، خستگي اَمونمو بريده
مجبورم روي اين بستر سرد، دراز بکشم
...امّا در طلوع صبح
انتظار ديدارم را داشته باش ... در طلوع صبح
!آه، اي شب نکبت‌بار [تقليد صدايش توسطِ پاک]
!آه، اي شب طولاني و خسته‌کننده [تقليد صدايش توسطِ پاک]
...ساعاتِ خود را بکاه
تا در روشنايي روز، راهم به آتن را بازيابم
تا از اين نفرتِ جمعي بگريزم
اينکه شد سه تا
يکي ديگه هم بيار
از هر جنس، دو تا .جمعش ميشه چهار
ايناهاش اومد، غمگين و مطرود
کيوپيد (خداي عشق) هم عجب رذلي ميبود
زنانِ بيچاره را ميکنه اينطور ديوانه
هرگز اين‌سان درمانده نبوده‌ام؛
.و نه اينطور غرق در پريشاني
نه اينقدر خيس از ژاله بوده‌ام؛ .نه چنين ريش از خار
پاهايم ديگر به خواستم فرمان نمي‌برند
اينجا اندکي بياسايم تا روز بَردَمَد
اي سپهر بلند، با لايساندر وفا کن .اگر قصدشان به نبرد است
،روي اين زمين خوش بخوابين
توي چشم ِ تو مي‌ريزم اينو
،پادزهر خيال و سودا .واسه عاشق ِ والا
وقتي که بيدار بشي هُشيار و سرحال بشي
لذت مي‌بري وقتي مي‌بيني
،که پيشِت‌ـه معشوق اوّلي .چشمون عسلي
،اين مَثَل‌ قديمي درست‌ـه و بامعني
که هر آدمي، داره يه همدمي؛ تو که دل‌نوازي، بجو يه جانبازي
جک" پيوندش با "جيل"ـه" چيزي خطا نميره
آخر قصّه، مَرده ميرسه وصالِ زن‌ـه
کارا همه درست ميشه وفق ِ مرادِ ما ميشه
محبوبِ نازنينم، ميل داري قدري موسيقي بشنوي؟
بنده گوش بسيار خوبي براي موسيقي دارم
...اي سار ِ نوک طلايي
خوبه يه کم "قاشقک و دُمبَلَک" بشنويم
"قاشقک و دُمبَلَک"
گل ِ نخود، سر منو بجور و بخارون
موسيو خردَل‌دانه کجايند؟
اينجام
بايد يه سر برم سلماني، موسيو
احساس ميکنم بدجوري پُر مو شده .اين صورتم
چنان الاغ ِ حساسي‌ام که .يه خُرده کُرک بزنم، کارم ميشه خاروندن
بگو ببينم، محبوبِ شيرينم چي ميل داري بخوري؟
:به واقع، قدري علوفه کفايت ميکنه .ميتونم علوفه‌ي خشکِ حسابي بجَوَم
بنظرم ميل زيادي هم دارم به يه دسته يونجه
يونجه، يونجه، يونجه
يونجه‌ي خوب و شيرين، نظير نداره
اين صحنه‌ي دلنشين را مي‌بيني؟
،دعا به جونت ميکنم نذار اطرافيانت مزاحم‌ام بشن
ميل شديدي به خواب دارم
!هيس !پري‌ها، دور شويد
بخواب، بخواب
من، تو را تنگ در آغوش خود گيرم
بخواب، بخواب
،مثل عَشَقه و پيچک
ملايم و معطّر به دورت مي‌پيچم
چون پيچکي که حلقه زَنَد
به دور انگشتانِ چوبين ِ نارْوَن
،من هم
تو را تنگ در آغوش خود گيرم
بخواب، بخواب
آه، چقدر عاشق تو هستم
آه، چقدر ديوانه‌ي تو هستم
اکنون بر عشق ابلهانه‌اش، ترحّم کنم
حال که غلام‌بچه را در اختيار دارم
اين افسونِ نفرت‌انگيز را از چشمانش مي‌زدايم
،سَروَرم، اربابِ پريان
در اين کار بايد شتاب نمود
چرا که اژدهايانِ چابکِ شب، ابرها را همي بشکافند (و در سپيده‌دم، محو شوند)
همانطوري باش که قبلاً بودي
همانطوري ببين که قبلاً مي‌ديدي
شکوفه‌ي ديانا، باطل‌السحر گل ِ کيوپيد ـه نيرو و خاصيتِ فرخنده‌اش اين طور پديده
،تيتانياي من
،ملکه‌ي نازم
.حالا بيدار شو
،اوبرانِ من
!عجب روياهايي ديدم
...تصوّر کردم
...که عاشق شدم به
.يه الاغ
عشقت هنوزم اونجا درازه
واي
اين چيزها چطوري اتفاق افتاد؟
چقدر چشمانم اکنون از ديدن روي او بيزار است
بيا، ملکه‌ي من
دستت را به من بده
اکنون من و تو، باز آشتي کرده‌ايم
!شاهِ پريان، توجه! گوش بدين
من آواي چکاوکِ صبحگاهي را مي‌شنوم
پاکِ مهربانم، اين کلّه‌ي مُبدّل را از سر ِ اين آتني برگير
،تا وقتي با سايرين بيدار مي‌شود
همگي به اتفاق بتوانند به آتن برگردند؛
و از حوادث اين شب، چيزي به خاطر نياورند
.و کل آنرا رويايي دل‌آزار بپندارند
پس بيا ملکه‌ي من، در سکوت و موقّرانه
.به دنبال تاريکي ِ شبي ديگر رَويم
توانيم تا به زودي دور زمين بگرديم؛
.سريعتر از ماهِ گردنده
...برويم سَروَرم؛ و در گردش‌مان
برايم بگو که چگونه اين شب، پيش آمد
که چگونه اينجا به خواب شدم .روي زمين، همراهِ اين اَبناي بشر
،وقتي بيدار مي‌شوي دوباره با همان چشمانِ ابلهِ سابق‌ات ببين
آهاي، هوي
پيتر کوئينس
فلوت تعميرکار ِ اُرگ
اسناوتِ حلبي‌ساز
استار ولينگ
خداي من، همه‌شون رفته‌اند و منو اينجا توي خواب ول کردن
...يه وضعي داشتم
خوابِ عجيب و غريبي ديدم
يه خوابي ديدم
که اصلاً قابل درک و شرح نيست
...خيالم که شدم يه
...و خيالم که صاحبِ
...آدم باس خر باشه که
آدم باس خر باشه که حتي بخواد اون رويا رو شرح بده
...خيال کردم که شدم يه
...و خيال کردم که صاحبِ
...آدم باس يه احمق باشه
...که حتي خودشو زحمت بده
بيان کنه
...که خيالم بود چي شدم
و خيالم که چي دارم
،هيچ چشمي نشنيده
،هيچ گوشي نديده
،هيچ دستي نچشيده
هيچ زباني، لمس نکرده ... و نه هيچ قلبي شرح داده
که روياي من، به چه سان بوده
باس بگم پيتر کوئينس قطعه شعري از اين رويا بنويسه
"اسمش رو هم ميذاريم "روياي ژرف بازي کلمات شکسپير-> bottom=ژرفا،ته
چون (بس که "ژرف"ـه) "ته"ـش پيدا نيست
،و ... من، اونو توي ميان‌پرده‌ي نمايش‌مان واسه اعليحضرت ميخونم
...شايدم واسه اينکه دل‌پذيرتر-اش کنم
اونو پشت‌بندِ مجلس ِ مرگ بخونم
فکر ميکردم چي شدم و خيالم که چي داشتم
سَروَرم، تقاضا دارم که قانون دخترم را کيفر دهد
صبح بخير دوستان
،دلدادگانِ زيبا اين برخوردي خجسته است
امّا رضايتِ من سَرورم- ايجئوس، اراده‌ي من بر خواستِ تو فائق است-
اين دو زوج هم، کنار ما در معبد براي ابد پيوند و وصلت کنند
بيا "هيپاليتا"ي من
...قصدمان کدورتِ خاطرتان نيست، بَل
قصدمان کدورت خاطرتان نيست، بَل با حسن نيّت آمده‌ايم براي نمايش ِ ذره‌اي از ‌استعدادمان
آقايون، اعليحضرت تو معبد‌ـه
دو يا سه نفر از بزرگان و بانوان ديگه هم اونجا عروسي کردن
کسي رو فرستادين خونه‌ي باتم؟ هنوز نيومده خونه؟
،ظاهراً هيشکي ازش خبر نداره به قطع يقين ... تغيير ماهيّت داده
اين بروبچ کجان؟ اين همراهانِ جان کجايند؟
!باتم
!اوه، چه روز فرخنده‌اي
!اوه، چه ساعت نيکي
بخت، يارمون‌ـه
آقايون، ميخوام براتون بگم از ... شگفتي‌ها
بگو بشنويم، باتم عزيز
نه، يه کلمه هم نميگم
،لباس‌هاي نمايش‌تونو بردارين و آني توي قصر جمع شين
برين برين، يالّا
اين قضايا، کوچک و ناچيز نمايد؛
.بسانِ کوه‌هاي دوردست که سر در ابرها دارند
به نظرم ميآد که هنوز خوابيم و رويا مي‌بينيم
،شگفت‌انگيز است تيزئوس عزيز .آنچه که اين عاشقان نقل ميکنند
عاشقان و ديوانگان ...چنان ذهن‌هاي خيالپروري دارند
،که اوهام و تصوّراتشان از امور .بيش از پذيرش ِ عقل سليم است
ديوانه، عاشق و شاعر
.هر سه، تابع ِ چنين تصوّراتي‌اند
:چشم شاعر، مدام با شوريدگي بگردد
،از آسمان به زمين نظاره کند .و از زمين به آسمان
،و تصوّر خلاق‌اش امور دنيوي و اخروي را در هم آميزد؛
قلم ِ شاعر، زينسان، ناموجود را تجسّم و شکل بخشد؛
،و به آنچه وجود خارجي ندارد .نام و مکاني دهد
ولي داستاني که از اين شب نقل شده
و آنچه حادث شده و ضمير همه‌شان را دگرگون و متأثر کرده
حاکي از واقعه‌اي وراي تصوّرات و وهم است
خُب حالا، چه نمايش و رقصي واسه‌مون تدارک ديدين؟
رئيس تشريفات دربار ما کجاست؟
چه تفريحاتي مهيّا کردين؟
نمايش مختصر و خسته‌کننده‌ي "پيراموس ِ جوان و دلبرش تيزبي"
!يک کمديِ تراژيک
.نه سرور بزرگوارم. اين، درخور شما نيست
کيا اونو بازي ميکنن؟
کارگرانِ زمختِ آتني
که تا بحال مغزشونو به کار نگرفتن
.ما اين نمايشو مي‌بينيم. برو، بيارشون
بازيگران به خط ـند
،و با اجراشون مي‌بايد بفهميد همه‌ي آنچه را
که دوست داريد بدونيد
...امّا براي باقي داستان، بهتره
...شير
...مهتاب
...ديوار
ديوار، ديوار، ديوار
...و زوج عاشقان
با طول و تفصيل، واسه‌تون بگن؛ .تا خودشون اينجان
،در اين ميان‌پرده
آهان، آره
...در اين ميان‌پرده، اينطوريه که
من که اسم‌ام "اسناوت"ـه ...نقش‌ام
آاا- ديوار-
.ديواره
...آاا، اونم يه
ديواري- ديواري-
اونم ديواري که ميخوام تصوّر کنين ...يه سوراخ در اون‌ـه يا يه
شکاف- شکاو-
شکاف- شکاف. شکاف-
شکاف. شکاف
که از ميان آن، دو دلداده، يعني پيراموس .و تيزبي، بارها مخفيانه نجوا ميکردن
!هيس
اين شفته و گچ و سنگ هم نشون ميده ...که من همونم، همون
ديوار. ديوار. ديوار
واقع‌اش همينه. اينم اون سوراخ‌ـه ...اينم اون سوراخ‌ـه
/اينم اون سوراخه، پست و بي‌حيا .که عشّاقْ توش ميکنن پچ‌پچي نجوا
ساکت! پيراموس داره به ديوار نزديک ميشه
!آه، اي شب ظُلماني
!آه، اي شب سياه‌رنگ و تيره‌فام
.آه، شبي که در غيابِ روز، جلوه‌ نمايي
!آه، شب. آه، شب
.دريغ، دريغ، دريغ
.ميترسم "تيزبي"ام عهدش را از ياد برده باشد
،و تو اي ديوار !اي ديوار عزيز و نازنين
شکاف‌ات را به من بنما
!شکاف‌ات را به من بنما
تا با چشم‌ام از درونش بنگرم
.متشکرم، ديوار با نزاکت
خدا، حفاظ و پوشش‌ات دهد براي اينکار
امّا اينجا چي مي‌بينم؟
تيزبي را مشاهده نمي‌کنم
،آه، اي ديوار شرير از درونت سعادتي نمي‌بينم
لعنت بر سنگ‌هاي تو که بدينسان مرا مي‌فريبد
به نظرم چون ديوار، هُشياري دارد بايد ناسزا را جواب گويد
نه، به واقع قربان، نبايد جوابي بده
مرا مي‌فريبد" علامتِ (ورود) تيزبي‌ـه"
"مرا مي‌فريبد"
اونجا داره مياد
آه ديوار، تو بارها ناله‌ها‌يم را شنيده‌اي
.ناله، ناله، ناله، ناله
چون مرا از پيراموس ِ خوبرويم جدا ساخته‌اي
لب‌هاي گلگونم بارها سنگ‌هايت را بوسيده‌اند
سنگ‌هايي که با شفته و آهک در هم تنيده‌اند
تيزبي. تيزبي. تيزبي
پيراموس. پيراموس. پيراموس
عشق ِ من، محبوبم، تصوّر ميکنم تو باشي
...نه
شافالوس به پراکروس هم [کفالوس و پراکريس، دو عاشق اساطير يوناني]
نه حتي شافالوس به پراکروس هم .اينقدر وفادار نبود (که من به تو-ام)
...مثل شاپراک، مثل پراشاک-شاف
...مثل شاف ... مثل پرر
.منم بهت وفادارم
مرا از روزنِ اين ديوار پليد ببوس
فقط روزن ديوار را بوسيدم و نه لبهايت را
...حاضري
سر قبر ِ ني‌ني... مرا فوراً ببيني؟
چه مرگ، چه زندگي نصيبم شود .در آمدن، تأخير نکنم
پس من، که ديوارم .نقش خودمو بازي کردم
،چون کارم الان تموم شده .ديوار هم ميتونه بره
بهترين نمايش‌هاي اينچنيني، خيالي‌اند؛ ،و بدترين‌شان هم چندان بد نيستند
.اگر که قوّه‌ي خيال را همراهشان کنيم
به سخنانِ مهتاب گوش ميدهيم
اين فانوس، نمايانگر ِ هلال و شاخ ِ ماه است؛ ... خودم هم
مي‌بايستي "شاخ" را بر فرق خود ميگذاشت
اين فانوس، نمايانگر ِ هلال و شاخ ِ ماه است؛
خودم هم، نقش مرد ساکن ِ ماه رو دارم
...اين سگ- :اين اشتباه از همه بزرگتره-
مَرده بايد داخل فانوس باشه
وگرنه چطور آقا "مردِ ساکن ِ ماه"ـه؟
من که ازين ماه، خسته شدم؛ .کاشکي ماهِ نو بياد
...اين فانوس- ادامه بده ماه-
تنها چيزي که بايد بگم اينه که فانوس، "ماه"ـه
من، مرد ساکن ِ ماه‌ام؛ اين بوته‌ي خار .بوته‌ي خار ِ منه؛ اين سگ هم مالِ منه
.اين، قبر ِ ني‌ني پيره‌ست
عشق من کجاست؟
!خوب غُرّيدي، شير
.خوب در رفتي تيزبي
و بعد، پيراموس ميآيد
!ماهِ نازنين
از تو براي اشعه‌ي آفتابي‌ات سپاسگزارم
!امّا صبر کنيد! آه، نه
.چه اندوهِ مخوفي اينجاست
آه، مرغکِ ظريف! آه، عزيز
اون چارقدِ نازنين‌ات
خيس شده از خونِ جَبين‌ات
آه تقدير شوم، بيا، بيا
رشته و ريشه‌ي زندگي‌ام را ببُر
...سرنگونم کن، بـِشْکَرم، پايانم ده
!و راحتم کن
اين زاريدنِ احساسي ِ غليظ ميتونه آدم رو غمگين کنه
!اي اشک‌ها، درمانده شويد
اي شمشير، بيرون آي !و زخم زن بر سينه‌ي پيراموس
درست اينجا، به سمتِ چپ‌اش
جايي که قلب‌اش مي‌تپد
...بدينسان مي‌ميرم
.بدينسان...بدينسان...بدينسان
آه، سوگند، که بـِدو حس ترحم دارم
من حالا مرده‌ام
حالا پريده‌ام
...روحم
.در آسمان‌هاست
مهتاب، وقتشه تو هم بري
...اکنون
...مي‌ميرم، مي‌ميرم، مي‌ميرم
محبوبم، خُفته‌اي؟
چه، کبوترم مُرده‌اي؟
!پيراموس، برخيز
حرف بزن، بگو، مگر لال شده‌اي؟
مُرده‌اي، مُرده‌اي؟ خاک تيره‌ي گور بايد چشمان روشنت بپوشاند
آه، سه خواهرونِ سرنوشت، نزد من بياييد [در يونان باستان: کلوثو، لاخِسيس و آتروپوس]
با دستاني که بسانِ شير، پريده‌رنگ‌اند
دستانتان را با خون، سُرخ‌فام کنيد پس ِ آنزمان که بگسليد
.با مِقراض، رشته‌ي زندگي‌اش را
اي زبان، ديگر سخن مگو
بيا اي دشنه‌ي وفادار
دشنه‌
دشنه‌، دشنه، دشنه‌، دشنه‌
بيا اي دشنه‌ي وفادار
دشنه‌
بيا اي دشنه‌ي وفادار
...بيا
بيا اي دشنه‌ي وفادار
بيا تيغ زن و سينه‌ام از خون بخيسان
حال، خداحافظ دوستان؛ .اينگونه زندگي تيزبي پايان گرفت
بدرود، بدرود، بدرود
آه، اين احمقانه‌ترين چيزي‌ـه .که تا بحال ديده‌ام
مايليد مؤخّره را هم ببينيد؟
نه، مؤخّره نباشه، تمنّا ميکنم
مؤخّره نباشه
بجاش يه رقص محلي توي جمع‌مون چطوره؟
رقص محلي‌تون رو اجرا کنيد
سرتاسر خانه را با فروغ شعله‌هاي ملايمي که رو به افول گذارَد، روشني بخشيد
همه‌ي جن و پري‌ها، آهسته بپّرن؛ !مثل يه پرنده روي يه ترکه، بـِپّان
دست در دست و پري‌سان
برکت دهيم اين محل را تقديس‌کنان
صاحب اين قصر، خوشبخت باشه
واسه هميشه
در ايمني و
رامش باشه
سرتاسر خانه را فروغ بخشيد
با شعله‌هايي که آرامْ رو به افول گذارد
همه‌ي جن و پري‌ها، آهسته بپّرن؛
!مثل يه پرنده روي يه ترکه، بـِپّان
زبانِ آهنين ِ نيمه‌شب (صداي سنج ِ ساعت) ساعتِ دوازده را اعلام کرده
.آنَک، دلدادگان را مأمن ِ خوابگاه
تقريباً ساعتِ پريان‌ـه
مي‌ترسم که صبح، دير از خواب برخيزيم
.چون امشب را تا ديرگاه، بيدار بوده‌ايم
دوستان عزيز، به بستر رَويم
دو هفته، اين جشن را ادامه خواهيم داد؛ .با مهماني‌ها و سور ِ شبانه و تفريحاتِ نو
،گر سرت درد آورند اين سايه‌ها .مشکلي نَبْوَد چو سازم چاره‌ها
،هم ببوديد در خوابتان .کين روياها آمد نزدتان
،ميوه‌اي روييده از دشتِ خيال .طنز و هزلي هم بديديد زين روال
سَروران، غم مگيريد از رفتارمان؛ .گر ببخشاييدمان، ميکنيم اصلاحْ کارمان
وَرنه، "پاک" ني‌ام، کذّاب‌ام بنام؛ .شبانْ‌تان، خوش؛ بباشيد مستدام
دست‌ات را به من بده چون يکي دوست
!تا "رابين" با تو شود هم به يکي پوست
مترجم: ياغش کاظمي
ضمن مقابله‌ي ترجمه‌هاي محمود کريمي حکاک و علاءالدين پازارگادي با متن اصلي نمايشنامه